Keçid linkləri

Natiq Cəfərli

Təqvim

Bizləri bəzən qınayanlar tapılır ki, niyə tənqidi yazılar yazanda konkret adlar çəkmədən "sistem" sözündən istifadə edirik, bəzən isə nədən yazılarda "hakimiyyət" yox, "hökumət" sözü işlədiyimizi soruşurlar. Çalışacağam bu iradlara aydınlıq gətirim.

Bizləri bəzən qınayanlar tapılır ki, niyə tənqidi yazılar yazanda konkret adlar çəkmədən "sistem" sözündən istifadə edirik, bəzən isə nədən yazılarda "hakimiyyət" yox, "hökumət" sözü işlədiyimizi soruşurlar. Çalışacağam bu iradlara aydınlıq gətirim.

Dövlət və hökumət fərqli qavramlardır, dövlət bizimdir, hamımızındır, vətəndaşlarındır, hökumət isə vətəndaşlara qulluq göstərən, vətəndaşın vergisi ilə iş görən institutdur.

Dövlət və hökumət fərqli qavramlardır, dövlət bizimdir, hamımızındır, vətəndaşlarındır, hökumət isə vətəndaşlara qulluq göstərən, vətəndaşın vergisi ilə iş görən institutdur. Vətəndaşların ixtiyarı var ki, yaxşı qulluq etməyən hökuməti işdən qovsun, tənqid etsin, seçki yolu ilə dəyişməyə çalışsın. Ona görə də, dövlətə aid məsələlərə həssas yanaşırıq, dövləti öz qürur mənbəyimiz sayırıq, hökuməti isə zay olduğuna görə tənqid edirik.

Hakimiyyət isə bəlli institutların məcmusudur. Hakimiyyət institut olduğuna görə onu gözdən salmaq olmaz. Hakimiyyətə iddiası olan siyasi qurumlar bu qavramın devalvasiyaya uğramasında maraqlı olmamalıdırlar, çünki sabah onlar hakimiyyət olanda bu institutun dəyərdən düşməsindən özləri də əziyyət çəkəcəklər.

Hakimiyyət parlament, hökumət, maliyyə, iqtisadi, seçki, bank, təhlükəsizlik, məhkəmə, ədliyyə, sivil toplum, media, müxalifət kimi institutların fəaliyyətinin toplamıdır. Yəni, bu sahələrin hər biri institutlaşanda, oturuşanda, hakimiyyət anlayışı yaranır, sistem formalaşır. Hər hansı bir ölkədə bu institutların oturuşması, normal fəaliyyəti təmin edildikdə idarəetmə sistemi normal işləməyə başlayır. Bir sözlə, hakimiyyət oturuşmuş və işlək institutlardan ibarət olmalıdır. Əgər hər hansı bir ölkədə bu institutlar oturuşmursa, o ölkələrdə sistem böhranı yaşanır.

Əslində "hakimiyyətə gəlmək" seçki yolu ilə əsas dövlət və hökumət institutlarının idarəçiliyinin hər hansı bir siyasi quruma keçməsi deməkdir.

Əslində "hakimiyyətə gəlmək" seçki yolu ilə əsas dövlət və hökumət institutlarının idarəçiliyinin hər hansı bir siyasi quruma keçməsi deməkdir.

Bizim ölkədə isə "hakimiyyətə gəlmək" hara gəlmək sualını doğurur. Əgər ölkədə oturuşmuş institutlar yoxdursa hakimiyyətə gəlmək - hara gəlməkdir? Maksimum, vəzifəyə gəlməkdən söhbət gedə bilər ki, bu da "hakimiyyətə gəlmək" demək deyil. Yəni, istənilən siyasi qüvvə vəzifəyə gələndən sonra ölkənin problemlərinin həlli ilə bərabər, ölkədə işlək hakimiyyət institutlarının formalaşdırmağa zaman, güc və maliyyə itirməyə məcbur olacaq.

Bu gün ölkəmizdə, təəssüf ki, bir dənə də olsun oturuşmuş, institutlaşmış qurum yoxdur. Parlament, məhkəmə, ədliyyə, təhlükəsizlik, bank-maliyyə, iqtisadi institutlar, sivil toplum, media, müxalifət institutlaşmayıb, oturuşmayıb, işlək və effektiv deyil. Buna görə də, nə islahat aparmaq olur, nə atılan addımlar effekt verir. Nə isə, çətin olacaq dostlar, çox çətin olacaq, amma çətin də olsa bacarmalıyıq, elə dövlətimiz naminə bacarmalıyq. Ümid edirəm ki, bəzi terminlərə, onlara münasibətimizə aydınlıq gətirə bildim....

Yazıdakı fikirlər müəllifin şəxsi mülahizələridir.

Currency Auction

Currency Auction

Hərrac nədir - Bir mülkün, malın, əşyanın, əmtəənin ən çox pul verənə verilmək üzrə açıq satışa qoyulması, auksion, yəni açıq artırma üsulu ilə satılması...

Hərrac nədir? Bir mülkün, malın, əşyanın, əmtəənin ən çox pul verənə verilmək üzrə açıq satışa qoyulması, auksion, yəni açıq artırma üsulu ilə satılması.

Hərracda qiymət necə müəyyən olunur? Hərrac zamanı iştirakçılara ilkin qiymət təklif olunur, qısa zaman ərzində ən çox qiymət təklif edən hərracı udur.

Valyuta hərracı (Currency auction) nədir? Öncədən şirkətlər, banklar, hüquqi şəxslər qeydiyyatdan keçir, hərracda iştirak etmək istəyini bildirir. Hər bir hüquqi şəxs hərrac zamanı ya hesabında olan valyutanı sataraq, öz ölkəsinin milli valyutasına olan təlabatını ödəyir, ya da əksinə, öz hesabında olan milli valyutasını, digər ölkə valyutasına dəyişir.

Valyuta hərracının baş tutması üçün ilk növbədə valyuta satan oyunçuların çox olması əsas şərtdir, digər şərt isə öncədən bazara nə qədər valyuta çıxacağının bilməməkdir ki, spekulyasiyalara səbəb yaranmasın.

Valyuta hərracının baş tutması üçün ilk növbədə valyuta satan oyunçuların çox olması əsas şərtdir, digər şərt isə öncədən bazara nə qədər valyuta çıxacağının bilməməkdir ki, spekulyasiyalara səbəb yaranmasın. Hər bir ölkənin Mərkəzi Bankı hərracların gedişatında öz dövlətinin maraqlarına uyğun olaraq hərraca iqtisadi müdaxilə edə bilər - valyuta satmaqla öz milli valyutasına dəyər qazandırır, almaqla isə milli valyutasını ucuzlaşdırır.

Tam üzən məzənnə nədir? Bu zaman bazarda olan oyunçuların sayı, istəkləri və məqsədləri hərracda tələb-təklif prinsipinə görə məzənnəni müəyyən edir, bazara heç bir müdaxilə olmur, MB-lar bu prosesdən kənarda qalır.

Bizdə valyuta satan 1 oyunçu var - Neft Fondu, hərracı təşkil edən bir oyunçu var - Mərkəzi Bank, valyuta alan 30 oyunçu var - ölkədə fəaliyyət göstərən banklar, hər dəfə hərraca çıxarılan valyutanın həcmi bəlli - bu gündən həftədə 3 dəfə olacaq, hər dəfə 75 mln. dollar vəsait satılacaq və bütün bundan sonra hələ də deyirlər ki, bizdə tam üzən məzənnəyə keçdilər. Alış kişi haqqında məşhur lətifəni bir az dəyişdirərək sual vermək istəyirəm ki, nəynən keçdiniz, necə keçdiniz, harda keçdiniz Elman müəllim...

Yazıdakı fikirlər müəllifin şəxsi mülahizələridir.

Davamı

XS
SM
MD
LG